Thiệt hại nặng nề

Ngày 23/10/2017, EC đã cảnh báo “thẻ vàng” IUU đối với sản phẩm thủy sản khai thác của Việt Nam XK vào thị trường châu Âu.

Sau 2 năm bị EU cảnh báo thẻ vàng đối với hải sản khai thác của Việt Nam, XK hải sản của Việt Nam sang thị trường EU đã bị tác động rõ rệt, giảm 6,5%, còn gần 390 triệu USD trong năm 2018 và tiếp tục chững lại trong 8 tháng đầu năm năm 2019 với 251 triệu USD. Từ vị trí thứ 2 trong các thị trường nhập khẩu hải sản Việt Nam, sau thẻ vàng, EU đã tụt xuống đứng thứ 5 và tỷ trọng của thị trường sụt giảm từ 18% xuống 13%.

Thẻ vàng IUU ảnh hưởng đến xuất khẩu thủy sản Việt Nam

Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và XK thủy sản Việt Nam (VASEP) – cho hay, thẻ vàng IUU đã gây ra nhiều tác động xấu, ảnh hưởng trực tiếp đến việc XK hải sản sang EU và kéo theo sau là ảnh hưởng đến thị trường Mỹ và các thị trường tiềm năng khác. Cụ thể, XK hải sản sang EU sẽ giảm do khách hàng tại EU e ngại việc bị phạt theo quy định IUU nên sẽ giảm hoặc ngừng mua hàng của Việt Nam.

Chưa kể EU là thị trường quan trọng của hải sản Việt Nam. Nếu không giải quyết được các vấn đề về IUU, Việt Nam sẽ bị xác định là quốc gia không hợp tác và có thể sẽ bị áp dụng biện pháp “thẻ đỏ”. Khi đó, tất cả sản phẩm thủy sản từ khai thác của Việt Nam sẽ bị cấm XK vào EU. Do EU là thị trường tín chỉ nên các thị trường khác có thể sẽ áp dụng biện pháp tương tự với hàng thủy sản XK của Việt Nam.

Xác định vai trò quan trọng của thị trường EU với thủy sản Việt Nam, thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã quyết liệt, nỗ lực triển khai thực hiện các khuyến nghị của EC để khắc phục cảnh báo “thẻ vàng”, chống khai thác IUU.

Trong đó, dồn lực tập trung khắc phục 4 nhóm khuyến nghị của EC. Khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý xây dựng một hệ thống kiểm soát toàn diện cho việc chống khai thác IUU. Tăng cường công tác quản lý tàu cá. Tăng cường các giải pháp giải quyết hiện trạng tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài. Đẩy mạnh việc truy xuất nguồn gốc thủy sản từ khai thác. Các bộ Công Thương, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Ban Tuyên giáo Trung ương theo chức năng và nhiệm vụ được giao đã xây dựng kế hoạch, giải pháp và tổ chức triển khai thực hiện Luật Thủy sản, các nghị quyết, chỉ thị, công điện, quyết định và chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về chống khai thác IUU.

UBND 28 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ven biển đã xây dựng kế hoạch, nghị quyết, chỉ thị; tập trung triển khai thực hiện, đạt được nhiều chuyển biến tích cực, nhất là cơ bản ngăn chặn, giảm thiểu được tàu cá vi phạm khai thác hải sản ở vùng biển nước ngoài, như các tỉnh Quảng Ngãi, Tiền Giang, Khánh Hòa, Phú Yên.

Bà Nguyễn Thị Thu Sắc - Chủ tịch Ủy ban Hải sản VASEP (VMPC) - cho hay, ngay khi EC cảnh báo thẻ vàng IUU, VMPC và 62 DN đã tuyên bố cam kết chống khai thác IUU, thể hiện qua việc các DN hải sản Việt Nam đồng loạt treo biển cam kết chống khai thác IUU, thực hiện nghiêm túc cam kết chống khai thác IUU, chỉ thu mua nguyên liệu hải sản từ những tàu cá khai thác hợp pháp, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng…

Quyết gỡ thẻ vàng

Phát huy những kết quả đã đạt được, các giải pháp sắp tới cần tập trung vào việc khẩn trương tháo gỡ thẻ vàng IUU cho hải sản XK sang EU. Chính vì vậy, trong cuộc họp Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU lần thứ 2 được tổ chức mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai thực hiện có hiệu quả 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm vi phạm.

Cụ thể, trước hết, phải ngăn chặn, xử lý tàu cá vi phạm khai thác hải sản trái phép ở vùng biển nước ngoài. Thứ hai, triển khai hệ thống theo dõi, giám sát và kiểm soát tàu cá hoạt động trên biển. Nhóm nhiệm vụ thứ ba mà Phó Thủ tướng nhấn mạnh là tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, chỉ đạo, điều hành thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU.

Các bộ, ban, ngành và UBND các tỉnh, thành phố ven biển được yêu cầu tiếp tục tăng cường công tác chỉ đạo, điều hành các cơ quan, lực lượng chức năng trực thuộc thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU tại đơn vị theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Trong đó, phải gắn trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, thường xuyên kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc tổ chức thực hiện tại cơ sở, có hình thức xử lý kịp thời đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ không đạt yêu cầu để chấn chỉnh.

Về lâu dài, với mục tiêu phát triển ngành thuỷ sản bền vững, phải cấu trúc lại ngành thuỷ sản theo hướng chuyển dần từ chủ yếu đánh bắt sang nuôi trồng biển; quy hoạch các vùng nuôi trồng hải sản, giảm thiểu các nguy cơ khai thác bất hợp pháp ảnh hưởng đến XK thủy hải sản nước ta.

 Theo Bảo Ngọc

Nguồn: KINHTEVN.COM